Giải đáp Hai doanh nghiệp có giao dịch liên kết cùng mức thuế suất thuế TNDN 20%: Quy định miễn trừ mới nhất 2025

[Thanh Tấn]

Hai doanh nghiệp có giao dịch liên kết cùng mức thuế suất thuế TNDN 20% và không bên nào được hưởng ưu đãi thuế là trường hợp thực tế nhiều doanh nghiệp gặp phải khi kê khai thuế theo Nghị định 132/2020/NĐ-CP. Đây là trường hợp đặc biệt vì mặc dù phát sinh giao dịch liên kết, nhưng do cả hai bên đều áp dụng chung mức thuế suất 20% và không bên nào được hưởng ưu đãi thuế, doanh nghiệp có thể được miễn kê khai chi tiết và miễn lập hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết. Tuy nhiên, để tránh rủi ro bị cơ quan thuế chất vấn, việc hiểu đúng quy định và chuẩn bị bằng chứng minh bạch vẫn là yếu tố quyết định giúp doanh nghiệp quản trị tuân thủ hiệu quả.

Quy định Nghị định 132/2020/NĐ-CP về hai doanh nghiệp có giao dịch liên kết cùng mức thuế suất thuế TNDN 20% và không bên nào được hưởng ưu đãi thuế​

Căn cứ Điều 19 Nghị định 132/2020/NĐ-CP, các trường hợp được miễn lập Hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết được quy định như sau:

“Nếu trong một kỳ tính thuế chỉ phát sinh giao dịch liên kết giữa các bên là đối tượng nộp thuế TNDN tại Việt Nam, cả hai áp dụng cùng mức thuế suất TNDN 20% và không bên nào hưởng ưu đãi thuế trong kỳ, thì theo Nghị định 132/2020 doanh nghiệp có thể được miễn kê khai mục III, IV Phụ lục I và miễn lập hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết. Nhưng phải kê khai căn cứ miễn trừ và phải lưu giữ, sẵn sàng xuất trình hồ sơ khi cơ quan thuế yêu cầu.”

Nguồn: Thư viện pháp luật

Vì sao quy định này hợp lý​

Nguyên tắc giao dịch độc lập (Arm’s Length Principle) yêu cầu giá hoặc điều kiện giữa các bên liên kết phải tương đương với giá hoặc điều kiện trên thị trường giữa các bên độc lập có hoàn cảnh, chức năng, rủi ro tương đồng. Mục tiêu là ngăn chặn việc sử dụng giao dịch nội bộ để chuyển lợi nhuận, giảm nghĩa vụ thuế.
Nếu cả hai doanh nghiệp có giao dịch liên kết cùng mức thuế suất thuế TNDN 20% và không bên nào được hưởng ưu đãi thuế, thì việc điều chỉnh giá giao dịch nội bộ thường không làm thay đổi tổng nghĩa vụ thuế TNDN trong nước, vì không tồn tại lợi thế thuế giữa các bên. Do đó, chính sách cho phép giảm bớt gánh nặng kê khai trong nhóm giao dịch như vậy.

Tiêu chí miễn trừ kê khai giao dịch liên kết theo Nghị định 132​

Hai doanh nghiệp có giao dịch liên kết cùng mức thuế suất thuế TNDN 20% và không bên nào được hưởng ưu đãi thuế thường được xem xét thuộc diện miễn trừ kê khai Mục III, IV và miễn lập Hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết theo quy định tại Điều 19 Nghị định 132/2020/NĐ-CP. Điều này xuất phát từ nguyên tắc quản lý thuế: nếu các bên đều chịu cùng một mức thuế suất và không có ưu đãi, thì việc phát sinh giao dịch liên kết sẽ không làm giảm nghĩa vụ thuế TNDN tại Việt Nam.
Cụ thể, để được miễn trừ, doanh nghiệp cần đáp ứng đầy đủ ba tiêu chí:

• Cùng mức thuế suất TNDN 20%: Hai doanh nghiệp có giao dịch liên kết cùng mức thuế suất thuế TNDN 20% hoặc cùng một mức thuế suất khác, đảm bảo tính thống nhất.
• Không bên nào hưởng ưu đãi thuế: Trong kỳ tính thuế, nếu bất kỳ bên nào đang hưởng miễn, giảm hoặc ưu đãi về thuế TNDN thì giao dịch phát sinh sẽ không thuộc diện miễn trừ.
• Không làm giảm nghĩa vụ thuế TNDN tại Việt Nam: Bản chất giao dịch không tạo ra sự dịch chuyển lợi nhuận nhằm giảm số thuế phải nộp cho ngân sách Nhà nước.

Việc áp dụng tiêu chí hai doanh nghiệp có giao dịch liên kết cùng mức thuế suất thuế TNDN 20% giúp doanh nghiệp giảm gánh nặng kê khai và lập hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết, nhưng vẫn đảm bảo tuân thủ nguyên tắc giao dịch độc lập (Arm’s Length Principle). Tuy nhiên, doanh nghiệp cần lưu giữ hồ sơ nội bộ chứng minh đủ điều kiện miễn trừ và sẵn sàng xuất trình trong vòng 30 ngày làm việc khi cơ quan thuế yêu cầu.

Phân tích chi tiết trường hợp hai doanh nghiệp có giao dịch liên kết cùng mức thuế suất thuế TNDN 20%​

Trong thực tế, hai doanh nghiệp có giao dịch liên kết cùng mức thuế suất thuế TNDN 20% và không bên nào được hưởng ưu đãi thuế là một tình huống khá phổ biến khi các tập đoàn, công ty mẹ - công ty con, hoặc các công ty cùng tập đoàn phát sinh giao dịch mua bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ nội bộ.
Ví dụ: Doanh nghiệp A sở hữu 30% vốn của Doanh nghiệp B hoặc có khoản vay vượt 10% vốn chủ sở hữu, nên được xác định là có quan hệ liên kết theo Nghị định 132/2020/NĐ-CP. Cả hai doanh nghiệp đều hoạt động tại Việt Nam, cùng là người nộp thuế TNDN trong nước, áp dụng chung mức thuế suất 20% và không bên nào được miễn, giảm hay hưởng ưu đãi thuế theo ngành nghề hoặc địa bàn. Đây chính là căn cứ quan trọng để xác định doanh nghiệp có thể được miễn kê khai chi tiết và miễn lập hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết.

Vì sao không phát sinh chuyển dịch lợi nhuận​

Mục tiêu chính của quản lý giao dịch liên kết là ngăn chặn chuyển dịch lợi nhuận để giảm nghĩa vụ thuế. Tuy nhiên, nếu hai doanh nghiệp cùng chịu thuế TNDN ở mức 20% và không có ưu đãi, thì việc điều chỉnh giá giao dịch (tăng hay giảm giá bán, chi phí) không làm thay đổi tổng số thuế TNDN nộp vào ngân sách.
Nói cách khác, dù lợi nhuận có dịch chuyển từ A sang B hoặc ngược lại, cơ quan thuế vẫn thu được 20% trên tổng lợi nhuận hợp nhất tại Việt Nam. Vì vậy, không có rủi ro thất thu thuế cho Nhà nước, nên pháp luật cho phép miễn trừ kê khai chi tiết và miễn lập Hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết trong trường hợp này.

So sánh với những trường hợp khác​

Xem chi tiết: Tại đây​